Марказий Осиёда камбағаллар сони Украинадаги уруш туфайли 1 миллионга кўпаяди – ХВФ

Камбағалларга энг жиддий таъсир кўрсатган пандемия туфайли даромадларни йўқотишдан ташқари, Россиянинг Украинадаги уруши Кавказ ва Марказий Осиёда қашшоқликни камайтириш жараёнини сезиларли даражада секинлаштиради.

Бу ҳақда Халқаро валюта жамғармасининг (ХВЖ) таҳлилий ҳисоботида айтилади.

«Биз дастлаб Россиянинг Украинадаги уруши Кавказ ва Марказий Осиё мамлакатларига салбий таъсир кўрсатишини кутган эдик. Бироқ, бизнинг сўнгги нашримизда қайд этилганидек, «Regional Economic Outlook» ҳозиргача қайд этилган кутилмаган ижобий ён таъсирларга қарамай, Украинадаги уруш инфляция ва пул трансферларга таъсир қилиш орқали минтақа бўйлаб қашшоқлик даражасининг тахминан 1 фоизга ошишига олиб келиши мумкин. Демак, яқин йилларда минтақада яна бир миллионга яқин аҳоли камбағаллар сафини қўшиши мумкин. Энг қашшоқ мамлакатлардаги энг қашшоқ одамлар уруш билан боғлиқ энг оғир синовларга дуч келишади», дейилади ҳужжатда.

Қайд этилишича, урушдан олдин ҳам минтақада инфляция ортиб бораётган эди. Бироқ, урушнинг жаҳон озиқ-овқат ва энергия нархларига таъсирини ҳисобга олган ҳолда, инфляция прогнози ёмонлашди. Гарчи озиқ-овқат нархи ҳозирда урушдан олдинги даражадан паст бўлса-да, улар ҳали ҳам 2021 йилги ўртача қийматдан анча юқори. Озиқ-овқат нархларининг юқорилиги, айниқса, кам жамғармаларга эга бўлган ва даромадларининг катта қисмини – Озарбайжон, Қирғизистон ва Тожикистонда 60-70 фоизини озиқ-овқатга сарфлайдиган кам таъминланган оилаларга таъсир қилади.

Арманистон, Грузия, Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонда пул ўтказмалари ялпи ички маҳсулотнинг 10-30 фоизини ташкил қилади. Бу мамлакатларнинг аксарияти, хусусан, Қирғизистон Республикаси ва Тожикистон учун пул ўтказмаларининг энг муҳим манбаи Россия ҳисобланади. Ўтган тажриба шуни кўрсатадики, Россиядан пул ўтказмалари Россия ЯИМ билан чамбарчас боғлиқ – ЯИМ қанчалик юқори бўлса, пул ўтказмалари даражаси ҳам шунчалик юқори бўлади.

Бироқ, Россияга қарши санксияларнинг давом етиши унинг ишлаб чиқариш қобилиятига путур етказиши мумкин, натижада миграция шакллари узоқ муддатли ўзгаришларга олиб келади ва Россиядан пул ўтказмалари камаяди. Россия ялпи ички маҳсулотининг режалаштирилган пасайишини ҳисобга олсак, бу пасайиш сезиларли бўлиши мумкин ва бу кўплаб оилалар учун даромад манбаи бўлиб хизмат қиладиган оилаларга чуқур таъсир қилади.

ХВЖ Марказий Осиёда камбағаллар сони ортиб боришини башорат қилмоқда

2023 йилга келиб озиқ-овқат нархларининг юқори инфляцияси минтақанинг аксарият мамлакатларида қашшоқлик даражасини ўртача 0,7 фоиз пунктга ошириши кутилмоқда. Қашшоқлик даражаси аллақачон юқори бўлган камбағал мамлакатларда таъсир анча юқори бўлади. Қирғизистон Республикаси ва Тожикистон энг кўп хавф остида. Пул ўтказмаларининг кескин камайиши қашшоқликнинг янада ортишига олиб келиши мумкин, бу Тожикистонда 1,4 фоиз пунктгача.

ХВЖ экспертларининг таъкидлашича, сиёсатчилар ижтимоий ҳимоя тизимларининг қамрови, етарлилиги, мақсадлилиги ва самарадорлигини ошириш учун катта сармоялар киритиш орқали урушнинг аҳолининг заиф қатламларига потенциал таъсирини юмшатишга устувор аҳамият беришлари керак.

Пул ўтказмалари доимий равишда пасайган тақдирда, қўшимча мақсадли ёрдам талаб қилиниши мумкин.

«Ҳукуматлар қашшоқликнинг кучайишига йўл қўймаслик ва сўнгги йигирма йил ичида Украинадаги уруш ва Россияга қарши санкцияларнинг кенгайиши натижасида эришилган машаққатли ютуқларни бекор қилишнинг олдини олиш учун зудлик билан ҳаракат қилиши керак», дейилади хулосада.