Ўзбекистон Республикаси қурилиш соҳасида солиқ назорати натижасида қонунбузарликлар аниқланди

Ваколатли органлар томонидан Ўзбекистон қурилиш соҳасида солиқ қонунчилиги бузилиши ҳолатлари аниқланди.

Давлат солиқ қўмитаси матбуот хизмати хабарига кўра, Фискал институтда Давлат солиқ қўмитаси раҳбарияти ва масъул ходимлари, Халқаро валюта жамғармаси экспертлари, Фискал институти профессор-ўқитувчилари ва илмий ходимлари, шунингдек, қурилиш соҳаси вакиллари иштирокида давра суҳбати ташкил этилди.

Унда 2019-2022-йилларда қурилиш соҳасининг асосий кўрсаткичлари ва уларнинг динамикаси, ушбу даврда ўтказилган таҳлиллар натижалари, солиқ назорати чора-тадбирлари доирасида аниқланган ҳуқуқбузарликлар, шунингдек, солиқ тўлашдан бўйин товлаш схемалари типологиялари муҳокама қилинди.

Хусусан, 2019-2022-йилларда мазкур соҳада бажарилган ишлар ҳажми йилдан-йилга ўртача 15-20 фоизга ошганига қарамай, тармоқ харажатларининг ўртача рентабеллиги 2021-йилдаги 10 фоиздан, 2022 йилда 3,1 фоизга камайган.

Амалдаги 20 303 та қурилиш компанияларидан 18 мингтаси (88%) ўз ҳисоботларида рентабелликни саноатнинг ўртача рентабеллик даражасидан (3% ва ундан паст) сезиларли даражада пастроқ эканлигини кўрсатди.

Бундан ташқари, 10 мингта (50 фоиз) қурилиш ташкилотининг ҳар бирида атиги 1 нафар ходим борлиги, бу эса, ўз навбатида, ишчиларнинг ҳақиқий сони яширин, дейишга асос бўлаётгани қайд этилди.

Қуйидаги ҳолатлар ҳам кўриб чиқилади:

уй-жойни бозордаги ўртача қийматдан сезиларли даражада паст нархда сотиш;

Масалан, Учтепа туманида барпо этилган янги турар-жой мажмуасида битта қурилиш ташкилоти томонидан 26 та хонадоннинг ҳар квадрат метри 1 миллион 800 минг сўмдан сотилган.

тақдим этилган ҳисоботларда харажатларни сунъий равишда ошириб, даромад солиғини тўламаганлик;

Масалан, 2022-йилнинг 1-чорагида солиқ тўловчи томонидан 16 миллиард сўмлик савдолар амалга оширилган, бироқ фаолиятни 8 миллиард сўмлик зарар билан якунлаган.

жисмоний шахслар томонидан катта миқдорда нақд пул маблағлари, бино ва иншоотлар, қурилиш материаллари (манбасини кўрсатмаган ҳолда) кейинчалик сотиш билан қурилиш ташкилотларининг устав капиталига киритган бадаллари;

Масалан, 2 нафар жисмоний шахс томонидан таъсис этилган ташкилотнинг устав капитали 2021-йил бошидан буён 121 миллиард сўмга тўлдирилди. Таъсисчилар томонидан солиқ органларига тақдим этилган маълумотларга кўра, йиллик расмий даромад 3,4 миллион сўмни ташкил қилган.

ЭСФ рўйхатдан ўтмаганлиги сабабли бажарилган ишларнинг ҳақиқий ҳажмини яшириш.

Масалан, солиқ тўловчининг ҳисоб-китоб ҳисобварағига бажарилган ишлар учун 79 миллиард сўм маблағ келиб тушди ва 15 миллиард сўм солиқ ҳисоботида акс эттирилди.

Шунингдек, амалга оширилаётган солиқ ислоҳотларининг афзалликларини биргаликда муҳокама қилиш орқали солиқ тўловчилар томонидан солиқ қонунчилигига ихтиёрий риоя этиш орқали ижобий натижаларга эришиш ДСҚнинг асосий мақсадларидан бири эканлиги таъкидланди.