Ғарб экспертлари Ўзбекистондаги газ билан боғлиқ вазиятга изоҳ берди

Европада энергия инқирози содир бўлмади, Европа бошқа мамлакатлардан этказиб бериш орқали ўзини ҳимоя қилишга муваффақ бўлди. Ғарб экспертларига кўра, Москва янги қурбон излай бошлаган ва кўзини Марказий Осиёга қаратган.

Ғарб Россиядан нефт сотиб олишни тақиқлаб қўйгани, Болтиқ денгизи тубидаги газ қувурлари вайрон бўлганидан бери Москва Хитойга углеводородлар етказиб беришни оширди. Хитойда сотиш ҳажми Россия Федерацияси билан савдо алоқалари тарихидаги энг юқори кўрсаткич бўлса-да, уларни нарх жиҳатидан Эвропа билан таққослаб бўлмайди.

“Владимир Путин Ўзбекистон ва Қозоғистон билан янги газ иттифоқи тузишни режалаштирган, бу эса нефт ва газ саноатидаги даромад етишмовчилигини бироз қоплаши керак”, деб ёзади Ғарб экспертлари.

Улар ўз хулосаларида Россия Федерацияси Президентининг Шавкат Мирзиёев ва Қосим-Жўмарт Тўқаев билан бўлган телефон суҳбатларига ишора қиладилар. Қозоғистон Республикаси ва Россия Федерацияси раҳбарларининг матбуот котиблари “уч томонлама газ иттифоқи”ни яратиш ҳақида гаплашаётганини маълум қилди. Дмитрий Песковнинг сўзларига кўра, Қозоғистон мавжуд “Марказий Осиё – Марказ” қувури орқали Россия газини мамлакат шимолидан олади, чунки республикада бу мақсадлар учун ўз инфратузилмаси йуқ ва бу йул билан арзонроқ бўлади.

Ўзбекистон расмийлари “уч томонлама газ иттифоқи” ташкил этилиши ҳақидаги баёнотларга ҳозирча изоҳ бермаган. Ҳукумат Шавкат Мирзиёев ва Владимир Путин ўртасидаги суҳбат “иқтисодиётнинг устувор тармоқлари”да қўшма лойиҳаларни ишлаб чиқишга оид бўлганини таъкидлади. Мутахассисларнинг фикрича, бу энергетика соҳасига тегишли.

Қозоғистонлик иқтисодчи Айдар Алибоев Россия билан газ иттифоқи тузилиши эҳтимолидан катта хавотир билдирди. “Ушбу иттифоқ санкцияларнинг қўшимча хавфлари бўлиб, улар ҳақида ҳали гапирмадим. Гап шундаки, бугунги кунда Қозоғистондан Россияга экспорт ҳажми бир неча баробар ошди ва бу факт турли иштирокчиларда кўплаб саволлар туғдирмоқда. Бундай қўшимча иттифоқлар, Россия билан қўшимча келишувлар бўлса, албатта, Қозоғистон ва Ўзбекистон учун турли саволлар туғилиши мумкин. Ва агар бу фонда, масалан, КХШТ ёки ЕврАзЭС каби бирлашмалар узоқ вақтдан бери мавжуд бўлса ва ҳеч бўлмаганда дунё уларга чидаса. Аммо биз ҳозир айтиб ўтган бу фонда халқаро маънода ўта ноқулай аҳволда бўлган давлат билан янги иттифоқларнинг пайдо бўлиши, олдиндан айтиб бўлмайдиган оқибатларга олиб келиши мумкин”, — деди Алибоев.

Аноним қолишни истаган ғарблик экспертларга кўра, агар Россия, Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасида газ соҳасида ҳамкорлик бўйича келишувлар имзоланса, бу бу давлатларга босим ўтказиш учун қўшимча таъсир кўрсатади. “Европа жуда алам билан ечишга муваффақ бўлган газ игнаси Марказий Осиёга киритилади, чунки Ўзбекистон ва Қозоғистон гази келажакда қўшни давлатларга қайта сотилади”, – дейди улар.