Хитой Марказий Осиёда рус тилини алмаштирадими?

Москва Марказий Осиёни ўз назорати остида ушлаб туриш учун курашмоқда. Шу мақсадда Россия минтақа давлатларини россияпараст иттифоқларга қўшиб, “юмшоқ куч”дан фойдаланади, республикаларнинг медиа маконига федерал оммавий ахборот воситаларини киритади, таълим тизимига аралашади. Аммо маълум вақтдан бери Хитой Марказий Осиё устидан ҳукмронлик қилиш учун Россиянинг асосий рақобатчисига айланди.

Москва ҳар доим Ғарбдан келаётган таҳдид ҳақида гапиради. Россия ҳукумати НАТО давлатларини кенгайишда айблайди. Шунингдек, жорий йилнинг кузида президент Владимир Путин Марказий Осиё республикаларини ўз ҳудудида, хусусан, АҚШда хорижий ҳарбий базалар яратишдан огоҳлантирган эди. Бу хабар Американинг Афғонистондан қўшинлар олиб чиқиб кетилгандан сўнг назорат қилиш учун қўриқлаш постини яратиш истаги билан боғлиқ эди.

Айни пайтда Хитой Россиянинг асосий рақобатчиси, аммо Марказий Осиёдаги таъсири бўйича рақиб эмас, шекилли. ХХР ўзининг “Бир камар – бир йул” лойиҳасини амалга ошириш мақсадида Африка, Осиё, Европа ва Океаниядаги 78 та давлатни боғлаши керак бўлган инфратузилма объектларини қурмоқда. Бундан ташқари, Пекин ҳамкорликни янада чуқурлаштиришдан манфаатдор бўлган мамлакатларда хитой тилини ўрганиш ғоясини фаол равишда илгари сурмоқда.

Марказий Осиё азалдан ХХР учун устувор минтақа бўлиб келган. Мамлакат ҳар бир республикада сармоя киритиш бўйича биринчи ўринда туради. Хитой автомобил йуллари, темир йуллари, денгиз терминаллари, заводлар ва кўплаб инфратузилма, саноат ва ҳаттоки Хитойнинг ўзи томонидан молиялаштирилган таълим лойиҳаларини қурмоқда. Буларнинг барчаси турли ёшдаги маҳаллий аҳолини рус тилига зарар этказган ҳолда хитой тилини ўрганишни афзал кўришга мажбур қилади.

Худди шундай тендентсия бир неча ойдан бери кузатилмоқда, бироқ Россия оммавий ахборот воситалари жим. Хитойга қарши ҳеч қандай айбловлар, жумладан, “Россия фуқароларининг Марказий Осиё республикалари ҳудудидаги ҳуқуқбузарликлари” ҳам йуқ. ХХР Россиянинг Ғарб бошқаруви бўйича федерация нуқтаи назарига эга бўлган ягона йирик ҳамкоридир. Шу билан бирга, Пекин иқтисодий жиҳатдан Москвадан анча кучли ва тез орада супер давлат мақомига эга бўлиши мумкин, шу боис Путин Хитойнинг ҳар қандай антиқаларига чидашга мажбур ва тез орада ХХР фойдасига Марказий Осиёдаги ўз таъсирини йуқотади.