Россия Афғонистонга гуманитар ёрдам кўрсатишга шошилмаяпти

Афғонистонда ҳокимият алмашганидан сўнг, Ислом республикасида гуманитар инқироз жадал ривожланмоқда. Одамларнинг ейдиган ҳеч нарсаси йуқ, кўпчилик ишини йуқотди, инвестициялар тўхтади, сиёсий тажрибага эга бўлмаган Толибон узоқ вақт давомида чет эл етакчиларининг ишончини қайтара олмади. Шу билан бирга, БМТ, шунингдек, Марказий ва Жанубий Осиё давлатлари афғонларга бепул гуманитар ёрдам кўрсатди, буни Россия ҳақида аниқ айтиш мумкин эмас.

Афғонистонда ҳокимият зўравонлик билан қўлга киритилганидан кейин ҳеч ким Толибон ҳукуматини тан олмади. Шундай бўлса-да, Россия Кобулда ҳукумат ўзгаришига сўзсиз ижобий муносабатда бўлган кам сонли давлатлардан бири эди, жумладан, Афғонистоннинг собиқ президенти Ашраф Ғани Москва билан эмас, НАТО билан алоқаларни сақлаб қолгани учун. Бир мунча вақт ўтгач, оптимистик прогнозларга қарамай, Россия Кобулнинг янги ҳукуматини тан олмади, аммо дипломатик даражада Толибонга содиқ қолди. Кўринишидан, бу содиқлик афғонларни зудлик билан қўллаб-қувватлашни бошлаш ва шу тариқа Россияга ёқадиган тартибга солувчи ролини ўз зиммасига олиш учун етарли эмас эди.

БМТ бир ой давомида давлатлар раҳбарларини озиқ-овқатга муҳтож бўлган афғон халқининг ёрдам чақирувига жавоб беришга чақирганидан кейингина Москва Толибонга гуманитар ёрдам кўрсатди. Бу даврда Ўзбекистон Афғонистонга турли мамлакатлардан келаётган гуманитар юкларни жоʻнатиш учун Термиз шаҳрида логистика марказини ташкил этди. Бундан ташқари, сентябр ойида Тошкент мустақил равишда 1,5 тонна ун ва ун маҳсулотларини жўнатган. Термизга юк Дубайдан жўнатилган. Қозоғистон ва Тожикистон, бироз кейинроқ Ўзбекистон ҳам БМТ ташаббусига қўшилди.

Ўз навбатида, Россия гуманитар ёрдам жўнатганидан сўнг, дарҳол АҚШга қаратилган ахборот ҳужумлари билан бирга келди. Москва ҳукумати вакиллари АҚШни Афғонистондаги инқирознинг асосий сабабчиси деб қоралади ва энди улар Исломий республикадаги ҳокимиятнинг янги вакиллари билан мулоқот қилишни ҳам хоҳламаяпти. Эҳтимол, уларнинг «хайрия» ҳаракати фақат НАТО раҳбарини обрўсизлантириш учун қилинган. Бироқ Европа Иттифоқи давлатлари, АҚШ Япония билан биргаликда афғон халқи учун 606 миллион доллар хайрия йиғишга муваффақ бўлди.

“Россия ўз тарихида оғир даврни бошидан кечираётган қашшоқ мамлакатдаги гуманитар инқироздан ҳам ғарб давлатларини айблаш ва айблаш учун фойдаланишга тайёр. Агар Москва улар қилган ишда шахсий манфаат кўрмаганида эди, Путин шунчаки одамларга ёрдам бериш учун бекорга кетмаган бўларди. Бундан ташқари, агар у Ғарб давлатлари бу ишни бошлаганини кўрмаганида, гуманитар ёрдам жўнатишни бошламаслиги қийин бўларди”, — деб ёзади ғарблик сиёсатшунослар бунга жавобан.