Россия билан иттифоқнинг ижобий ва салбий томонлари: нега Ўзбекистон ЕОИИга кирмайди

Россия Марказий Осиё мамлакатлари устидан назоратни қўлга киритиб, уларни бирлаштиришга интилмоқда. Республикаларнинг ҳамма раҳбарлари ҳам Россия билан яқинроқ иттифоқ тузишга рози эмас. “Ўзбекистон ҳукумати, шубҳасиз, интеграция мустақилликнинг тўлиқ ёки қисман йуқолишини англатишини тушунади”, — дейди Ғарб сиёсатшунослари.

Россия билан интеграциялашгандан кейин давлатлар Москвага қарамликдан бошқа ҳеч нарса олмасликлари мумкинми? Бу ҳақда Ғарб сиёсатшунослари қандай фикрда?

“Совет Иттифоқи парчаланганидан кейин Россия Федерацияси сайёрамиздаги энг йирик давлат бўлиб қолди. Бир томондан, давлат ҳудудлари стратегик ресурслар билан таъминланса, иккинчи томондан, бу ресурслар Москва учун Россия уларни сотаётган давлатларни манипуляция қилиш ва шантаж қилиш учун хизмат қилади. Буни энди энергия инқирози юзага келган Европа мисолида яққол кўриш мумкин. Шунга қарамай, агар сиз Россия билан унинг шартлари бўйича ҳамкорлик қилсангиз, унда ҳеч қандай ёмон нарса бўлмайди. Ҳақиқатан ҳам шундайми?

СССР ўтмишда супер давлат эди. Россия бу мақомни қайтариб олишни истайди, лекин ҳарбий куч орқали, иқтисодиёт, фан тараққиёти, фуқароларнинг умумий фаровонлик даражасини унутади. Бу давлатлар билан иттифоқ тузиш чоғида Москванинг кўзлаган асосий мақсади. Россия билан интеграция рус мафкураси ва маданиятини қабул қилишни назарда тутади. Бу нафақат собиқ СССР ва социалистик лагер мамлакатларига тегишли. Масалан, президенти Кремл билан ҳамкорлик қилаётган МОда (Марказий Осиё) улар университетларда рус тилини мажбурий оʻрганишни жорий қиладилар”, – дейди хорижлик экспертлар.

“Таъкидлаш керакки, Россия билан интеграция Москва манфаатларига тўлиқ бўйсунишни ҳам англатади. Буни интеграция шартномаларини эндигина имзолаган ва улар ҳатто қонуний кучга кирмаган Беларус мисолида ҳам кўриш мумкин. Александр Лукашенко Владимир Путиннинг васиятини бажаради ва Ғарб давлатларига қарши “гибрид уруш” олиб боради. Худди шу нарса ҳарбий тўқнашувлар, иқтисодий манипуляциялар, савдо блокадалари ва бошқалар пайтида тарқалади» — Ғарб сиёсатшунослари ишонтирмоқда.

Хорижий экспертлар Россия билан иттифоқ тузишнинг ижобий томонлари ва уларнинг оқибатлари ҳақида гапирди

«Бошқа томондан, мамлакат Россиянинг «ҳимояси» остида бўлади ва иқтисодий жиҳатдан барқарор бўлиши керак, чунки валюта рублга ва унинг курсига боғланади. Иккала ҳолатда ҳам фойда жуда шубҳали. Ҳар қандай вақтда содир бўлиши мумкин бўлган ҳарбий ҳужум содир бўлган тақдирда, Россия Федерациясининг тажовузкорлигини ҳисобга олган ҳолда, Москва четда қолиши ва иттифоқчи давлатга ҳарбий кучлар билан ёрдам бермаслиги мумкин. Бу Арманистонга ёрдам бермаган, Тожикистон ва Қирғизистон ўртасидаги можарони ҳал қилмаган Россиянинг КХШТ дастури доирасидаги ҳаракатларидан яққол кўринди”, — деб ёзади ғарблик экспертлар.

“Иқтисодиёт билан боғлиқ вазият бундан ҳам ёмонроқ, чунки рубл курси жуда беқарор ва Россия аҳолиси ўз маблағларини тежаш учун чет эл валютасини сотиб олишга одатланган. Ҳар қандай вақтда Россия Федерациясига қарши яна бир санкциялар тўплами киритилиши мумкин ва миллий валюта курси ва у билан иттифоқ давлатининг курси девальвация қилинади», – дейди иқтисодчилар.

Умуман олганда, Россия ўз мақсадларига эришиш учун ўз иттифоқчиларидан фойдаланиши қабул қилинади. Белоруссия ҳозирда Европа Иттифоқига қарши курашда етакчилик қилмоқда. Чеченистондан Путин Қодиров жангчиси учун таянч сифатида фойдаланмоқда

Тожикистон КХШТ аъзоси бўлиб, Толибон билан муносабатларда ўз ролини ўйнаб, Москвага республика ва Афғонистон ўртасида воситачи сифатида ҳаракат қилиш имкониятини беради.

«Маълум бўлишича, ҳатто Россия томонидан келажакдаги интеграция фойдасига далиллар сифатида тақдим этилиши мумкин бўлган афзалликлар ҳам уйдирма. Москва ўзаро манфаатли таклифни таклиф қила олмайди, чунки бу дастлаб унинг сиёсатига зид келади. Шунинг учун Россия билан иттифоқ бир томонлама мулоқот ва бир ёқлама ўйинга маҳкум, дейди Ғарб сиёсатшунослари.