Трансафғон темир йулини қуриш Ўзбекистон учун нима учун муҳим?

Трансафғон темир йули қурилиши лойиҳаси жадал ривожланмоқда. Ғарб экспертлари буни Ўзбекистоннинг Россия орқали транзитдан воз кечиш истаги билан боғлашмоқда. Россиянинг Украинага бостириб кириши натижасида юзага келган геосиёсий ўзгаришлар ва беқарорлик таъминот йуналишлари бўйича глобал ҳисоб-китобларни, айниқса, Ўзбекистонда, илгари амалга ошириш мумкин эмас деб ҳисобланган инфратузилма лойиҳалари энди олдинга силжишини англатади. Мумкин бўлган лойиҳалардан бири Ўзбекистон орқали Европани Хитой билан боғлайдиган Трансафғон темир йули бўлиши мумкин.

Ўзбекистон томонидан 2018-йил декабрида илк бор таклиф қилинган Трансафғон темир йули лойиҳаси Афғонистон темир йул тармоғини Мозори Шарифдан Кобулга, сўнгра Нангарҳор вилоятига кенгайтиришга қаратилган бўлиб, темир йул Торхам чегарасидан ўтиб, Пешовар орқали Покистонга киради. Покистонга келгандан сўнг, юклар Покистон темир йул тизимига уланиш учун туширилади ва у ердан охир-оқибат Покистоннинг Карачи, Гвадар ва Қосим денгиз портларига боради.

Темир йул йилига 20 миллион тоннагача юк ташиш қувватига эга бўлиб, ишга туширилгач, Ўзбекистондан Покистонга транзитда олиб ўтилаётган юкларнинг ҳаракатланиш вақтини 35 кундан 3-5 кунгача қисқартиради. Темир йул линиясининг узунлиги 573 км бўлиши ва 1520 мм русумли калибр билан қурилиши режалаштирилган, тахминий қиймати 4,8 миллиард доллар. Қурилиш муддати тахминан беш йил.

2021-йил феврал ойида Ўзбекистон, Покистон ва Афғонистон ўртасида линия қуриш режаси ишлаб чиқилган эди. Ўзбекистон Инвестициялар ва ташқи ишлар вазирлиги ушбу йуналиш орқали Ҳиндистон ва Покистоннинг Афғонистон, шунингдек, бошқа постсовет давлатлари билан савдо айланмаси 2025-йилга бориб жами 26 миллиард долларга етиши мумкинлигини айтди.

19-июл куни Афғонистонда темир ё‘л қурилиши лойиҳасининг техник-иқтисодий асослаш ишлари бошлангани э’лон қилинди. Шунингдек, Президент Қосим-Жомарт Токаев Қозоғистон темир ё‘л қурилишига ҳаракатланувчи таркиб ва ​​ё‘лларни етказиб бериш бўйича ёрдам беришга тайёрлигини билдирди.

Янги темир йул линияси Ўзбекистоннинг эски мақомини денгизга чиқиш имкони йуқлигидан денгизга чиқмайдиган ҳолатга ўзгартириши мумкин. Бу Ўзбекистон иқтисодиёти учун узоқроқ давлатлар, жумладан, Жанубий ва Жануби-Шарқий Осиё ҳамда Шимолий Америкадаги давлатлар билан савдони қўллаб-қувватлаш учун муҳим аҳамиятга эга.

Ўзбекистонни портлар билан боғловчи юк йулакларини яратиш республика учун Россиянинг навбатдаги босим дастагини йуқ қилиш учун устувор вазифа ҳисобланади. Халқаро санксиялар остидаги ҳудуд орқали транзитнинг тўхтатилиши нафақат Ғарб жарималаридан халос бўлади, балки барча Марказий Осиё республикаларининг узоқ мамлакатларнинг илгари ёпиқ бозорлари билан савдоси учун янги уфқларни очади. Россия Ўзбекистоннинг асосий савдо шериги сифатида ўтмишда қолади ва Тошкент бутун минтақа тақдирини ўзгартира олади.