Ўзбекистон энергетика компаниялари электр токининг ўчирилиши ҳақида батафсил сўзлаб берди

Аввалроқ «Худудий электр тармоклари» акциядорлик жамияти бош бошқармаси бошлиғи ўринбосари Улуғбек Ҳакимов Ўзбекистонда ҳокимият томонидан компанияга электр энергиясини тежаш ва икки соатдан кўп бўлмаган электр энергиясини ўчиришни жорий этиш бўйича кўрсатма берилгани ҳақида маълум қилганди.

Шу билан бирга, Бош вазирнинг ёқилғи-энергетика ва кимё саноатини ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари, энергетика вазири Жўрабек Мирзамахмудов интервюда «ҳар қандай техноген ҳолатлар»нинг олдини олиш учун расмийлар электр токини ўчиришга мажбур эканини айтди.

Аргументы и факты нашрига кўра, электр токини ўчириш электр энергиясини тежаш усули эмас.

Бу энергия тизимини ортиб бораётган юкдан ҳимоя қилишдир.

Энергетика муҳандислари электр станцияларининг генераторлари етарли даражада фаол қувватни ишлаб чиқармаса, ўчиришга мурожаат қилишади.

Масалан, электр станцияси 10 мегаватт ишлаб чиқаради, истеъмолчиларга еса 20 мегаватт керак бўлади. Тизимни мувозанатга келтириш учун энергетиклар истеъмолчиларнинг бир қисмини ўчириб қўйишади. Фавқулодда вазиятда ким электрсиз қолиши олдиндан аниқланади ва ўчириш қўлда ёки автоматик равишда амалга оширилади. Агар бу бажарилмаса, электр станцияларида ҳосил бўладиган оқим частотаси электр станциясида пасайишни бошлайди, бу эса тизимнинг таркибий қисмлари ва агрегатларига механик шикастланишга олиб келиши мумкин.

Ўчириш юқори кучланишли бошқарув хонасидан сигнал юбориш орқали амалга оширилади, кейин у паст кучланишли нуқталарга тарқалади ва охир-оқибат ўчиришни амалга оширадиган истеъмолчи олдидаги охирги бошқарув хонасига етиб боради. Сигнал оқими диаграммаси тизимли рамкасига ўхшайди ва «истеъмолчиларнинг тизим шаклидаги узилиши» ибораси шундай пайдо бўлди. Схема инфографикада кўрсатилган.

Тизимли очириш қачон содир бўлади?

Бу саволга жавоб жуда оддий, истеъмолчилар баъзи сабабларга кўра, масалан, авариялар ёки таъмирлашлар, истеъмол ишлаб чиқаришдан ошиб кетганда ва энергетиклар тақчилликни қоплашга имкон берадиган захирага эга бўлмаганда электрсиз қоладилар.

Кимлар ўчирилмоқда?

Бу саволнинг жавоби аён – энг арзимас истеъмолчилар ва улар оддий ўзбекистонликлар бўлиб, улар учун электр қуввати йўқлиги «вақтинчалик ноқулайлик»дир. Шу билан бирга, йирик корхоналар, шифохоналар ва ижтимоий аҳамиятга эга муассасалар учун электр таъминотининг узилиши жиддий муаммога айланиши мумкин.

Украинадаги вазият

Ҳозирда Украинада электр токини ўчиришдан фаол фойдаланилмоқда, чунки Россия ҳарбийлари энергия инфратузилмаларини фаол равишда бомбардимон қилмоқда.

«Бузилган станциялар тўлиқ қувват билан таъминланмагунча ва линиялар тўлиқ таъмирланмагунча, тизим тўлиқ барқарорлаштирилгунга қадар ўчиришлар тўхтамайди. Агар ҳамма нарса тузатилган бўлса, демак, электр токининг ўчирилиши бўлмаслиги керак», — деди энергетика стратегиялари институти эсперти Юрий Королчук.

Октябр ойи охирида «Укрэнерго» Украинанинг марказий қисмидаги энергетика объектларига зарар етганини хабар қилди. Отишма натижасида Киев, Чернигов ва Житомир вилоятларидаги энергетика тизимининг магистрал тармоғи жиҳозлари шикастланган. Шу сабабли, бир қанча ҳудудларда электр энергияси истеъмолига чекловлар жорий этишга қарор қилинди.

«Келгусида истеъмолчиларнинг зарур чеклови миқдори энергия тизимидаги мавжуд вазиятга қараб тартибга солинади. Ҳозирча тармоқлардаги юкни камайтириш ва инфратузилма снарядлар натижасида шикастлангандан кейин такрорланадиган бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олиш учун истеъмолчиларга чекловлар қўйилиши керак «, дейилади хабарда.

Ўзбекистонда

Энергия таъминоти соҳасида фаолият юритувчи мутахассис ҳам Ўзбекистонда бутун тизим «жуда эски» бўлганлиги сабабли электр токини ўчириш жорий этилаётганини тасдиқлади.

«Йиллар давомида энергия таъминоти тизимида жиддий ислоҳот ва модернизация амалга оширилмади. Ускуналарнинг кўпи эски, ҳаттоки айрим жойларда электр узатиш линиялари ҳам йиллар давомида ўзгартирилмаган. Натижада бутун юк энди ўзбекларнинг елкасида. Ҳамма нарсага гояки улар айбдор», – дейди у.

Юқоридаги фактлардан келиб чиққан ҳолда, Ўзбекистонда энергия таъминоти тизимида аниқ ва тегишли ислоҳотлар амалга оширилмагани сабабли электр энергиясини тизимли ўчириш жорий этилмоқда, деган хулосага келиш мумкин. Маълумки, Ўзбекистонда аҳоли сони кўпайиб, иқтисодиёт, тадбиркорлик, ишлаб чиқариш ривожланмоқда.

Йилдан йилга юк кўпайиб бўради, лекин камаймайди эмас. Ўзбеклар қачонгача ёруғлик узилиши билан яшаши ҳозирча номаълум. Лекин кўпчилик энергетика соҳасида реал ислоҳотлар бўлишига умид қилишмаяпти.