Ўзбекистон ёлланмачилик учун фуқароликдан маҳрум қилишни таклиф қилмоқда

Россия Марказий Осиё фуқароларини Украинадаги урушга фаол жалб қилмоқда. Хусусан, ўзбекларни мунтазам Россия армияси сафларида ҳам, хусусий ҳарбий компанияларда ҳам учратиш мумкин. Одамларга юқори маошлар, шунингдек, соддалаштирилган тартибда Россия фуқаролигини олиш имконияти ваъда қилинган. Аммо Ўзбекистонда улар давлатдан ташқаридаги ҳар қандай можарода қатнашиш қонун билан жазоланиши ва 5 йилгача қамоқ жазоси билан таҳдид қилинишини қайд этишади. Яқинда Тошкент ўз фуқароларини Россия қуролли тузилмалари билан шартнома имзолаш ғоясидан воз кечишга ундаш учун қаттиқ ташаббус билан чиқди, аммо бундай таклиф фақат Москва қўлига ўйнаши мумкин.

«Марказий Осиё Перм ўлкаси ўзбеклари жамияти» раҳбари Жаҳонгир Жалоловнинг нутқи жаҳон ҳамжамиятида алоҳида норозиликка сабаб бўлди. У ошкора ўз ватандошларини Россия армияси сафига қўшилишга чақириб, ҳар бир Ўзбекистон фуқароси Россиядан қарздорлигини таъкидлади. Очиғи популистик нутқи ва муаллифнинг Москвага содиқлигини кўрсатиш истаги аниқ бўлишига қарамай, Ўзбекистон ҳукумати ўз фуқароларини шошқалоқ ҳаракатлардан қандай қилиб чеклаш ҳақида ўйлаган.

Ўзбекистон Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси спикери ўринбосари, «Миллий тикланиш» партияси раҳбари Алишер Қодиров ўзга давлат манфаати учун урушда қатнашаётган ўзбекистонликларга нисбатан қаттиқроқ чоралар кўришга чақирди. «Бундай шахслар мурожаат чиққан кундан бошлаб фуқароликдан маҳрум қилинсин ва умрбод Ўзбекистонга кириши тақиқлансин», деди «Миллий тикланиш» етакчиси ва бу борада қонунчиликка тегишли ўзгартиришлар киритиш бўйича маслаҳатлашувлар бошланганини қўшимча қилди.

Ўзбекистонда ҳақиқатдан ҳам фуқаролик тўғрисидаги қонунларга ўзгартиришлар киритилиши эҳтимолдан холи эмас. Бироқ кўпчилик ўзбекистонликлар паспортини рус паспортига ўзгартирмоқчи. Россия учун жанг қилишга қарор қилганлар учун Россия фуқаролигини олиш истиқболлари пул ёрдами билан тенг. Аммо Алишер Қодиров ва унинг ҳамкасблари, катта эҳтимол билан, оила институтига таянган. Фуқароликсиз, барча қариндошларингиз, дўстларингиз, танишларингиз жойлашган, уларни кимнинг манфаати учун оғир ишга юбораётганингиз ва бошқа давлатдан кимга пул жўнатаётганингиз ўз она давлатингиз ҳудудига киришни тақиқлаган ҳолда, ўзбекларни мажбурламанг.

Бошқа томондан, бу Москва учун қўшимча ортиқча. Россия ўзбекларни ўз сафларига жалб қилиш орқали уларга босим ўтказиш учун қўшимча таъсир ўтказади. Биринчидан, фуқароликдан маҳрум қилиш Марказий Осиё республикаси аҳолисини ҳар қандай йўл билан Россия паспортини олишга ундайди. Иккинчидан, ўзбеклар ҳар қандай давлатнинг ҳуқуқий ҳимоясидан ташқарида қолмоқда.
Учинчидан, Москва учун улар томонида урушда қатнашаётган фуқаролиги бўлмаган шахслар оддийгина кўнгилли ҳисобланиб, ҳеч қаерда ўзбеклар, яъни хорижий контингент сифатида рўйхатга киритилмайди.

Ўз фуқароларини фуқароликдан маҳрум қилиш жуда қаттиқ чора бўлиб, ўзбекларни тўхтатиб қўйиши даргумон, чунки улар уйга қайтиш қоидаларини четлаб ўтишни эмас, балки Украинага кетганидан кейин тирик қолса, ҳарбий гуруҳларнинг бир қисми сифатида оиласини ўз жойларига қандай кўчиришни ўйламайдилар.
«Агар Тошкент ҳақиқатан ҳам ўз аҳолисининг урушда қатнашишини истамаса, Россияга киришни вақтинча тақиқлаш ёки ҳеч бўлмаганда бу йўналишни ёқимсиз қилиб қўйиш керак эди. Ўзбекистонликлар барибир Россия Федерациясини тарк этишмоқда ёки яқин бир неча ой ичида кетишни режалаштирмоқда, ҳар икки давлат ҳукуматлари эса уларнинг кириб келишини осонлаштирмоқда», деб маслаҳат беради Ғарб таҳлилчилари.