Ўзбекистонда сув танқислиги туфайли минтақада мева етиштириш хавф остида

Ўзбекистонда артезиан сувларининг «олтин заҳираси»дан кўп фойдаланиш катта ташвиш уйғотмоқда, чунки бунинг оқибатида ичимлик суви танқислиги хавфи мавжуд. Фермерларнинг ўзлари қудуқлар оқими пасайиб бораётганини тан олишмоқда ва яқинда етти вилоятда ер ости сувлари сатҳи 5 метрга пасайгани ҳақида хабар берилган эди.

East-fruit маълумотларига кўра, Ўзбекистонда «нолдан» деб аталадиган кўплаб йирик боғдорчилик лойиҳалари амалга оширилмоқда. Шу билан бирга, кўпинча қишлоқ хўжалигида илгари фойдаланилмаган ва суғориш тизимлари мавжуд бўлмаган ерлар ўзлаштирилади. Шунинг учун тадбиркорлар, қоида тариқасида, боғларни суғоришни таъминлаш учун 200 метр ва ундан ортиқ чуқурликдаги қудуқларни бурғулашади. Ва ҳатто бундай чуқурликда ҳам сув кўпинча номукаммал сифатга эга ва юқори туз таркибига эга, бу уни филтрлаш учун катта харажатларни талаб қилади.

Бу йил Ўзбекистонда ёз фаслидаги об-ҳаво бутунлай ғайритабиий бўлиб чиқди. Айрим ҳудудларда июл ойида ҳаво ҳарорати узоқ вақт давомида 45 даража ва ундан юқори даражани сақлаб қолди.

«Ўзбекистонда артезиан сувларининг «олтин заҳираси»дан кўп фойдаланиш жиддий ташвиш уйғотмоқда, чунки бунинг оқибатида ичимлик суви танқислиги хавфи мавжуд. Фермерларнинг ўзлари қудуқлар оқими пасайишни бошлаганини тан олишади ва яқинда матбуотда расмий манбаларга таяниб етти вилоятда ер ости сувлари сатҳи 5 метрга пасайгани ҳақида хабар пайдо бўлди. Бу, шунингдек, мева-сабзавот саноати учун жуда ёқимсиз тенденция ва таҳдидли вазият ҳақида гапиради», деди Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО) инвестиция департаменти иқтисодчиси Андрий Ярмак.

Мутахассиснинг фикрича, бу яқин йилларда Ўзбекистонда мева-сабзавот етиштиришнинг ўсиш суръатларининг секинлашиши ёки ҳатто камайишига олиб келиши мумкин.

Сув танқислиги Ўзбекистонда мевали экинларга хавф туғдириши мумкин

«Таъкидлашни истардимки, Ўзбекистонда, шубҳасиз, сувдан фойдаланиш самарадорлигини ошириш бўйича ҳали ҳам яхши захиралар мавжуд, чунки бу ерда энг кам самарали ва энг қадимги маълум бўлган суғориш усули оммавий равишда қўлланилмоқда. Шу билан бирга, Ўзбекистон деҳқонлари суғориш тизимини ўрнатиб қўйган бўлсалар-да, сув текин эканини таъкидлаб, боғдаги жўяклардан сув ўтказиб юборишларини баъзан кўрганман. Шубҳасиз, агар сув «текин» бўлишда давом етса, унга бўлган муносабат унчалик тежамкор бўлмайди», – дейди ФАО иқтисодчиси.

Шу нуқтаи назардан, сувдан самарали фойдаланиш технологиялари, боғдорчиликни иқлим ўзгаришига мослаштириш яқин йилларда минтақа давлатлари қатори Ўзбекистон ҳам боғбонларининг диққат марказида бўлиши аниқ.

«Айтганча, сув нархининг кўтарилиши ўзбекистонлик фермерларга маҳсулот сифатига эътибор қаратишга ёрдам беради, бу эса унинг қиймати ва нархини оширишда муҳим аҳамиятга эга. Юқори сифатли маҳсулотлар эса юқори нархларга эга бўлган талабчан бозорларга чиқиш имконини беради ва дунёдаги энг барқарор ва башорат қилинадиган бозорга, яъни Россия бозорига экспортга қарамликни камайтиради. Ҳозирча, афсуски, ўзбек маҳсулотларининг асосий афзаллиги унинг арзонлиги, аммо бу жуда нозик афзаллик, чунки Ўзбекистон бозорлардан жуда узоқда жойлашгани, демак, транспорт тушумнинг асосий қисмини еб қўяди, фермер эса ўз қўлида қолади, том маънода тийинлар. Бу эса соҳа ривожига ҳисса қўшмайди», — дея хулоса қилди Андрий Ярмак.