Ўзбекистоннинг Россия билан нефт қазиб олиш соҳасидаги ҳамкорлиги нимага олиб келади, экспертлар фикри

Россиянинг углеводород ишлаб чиқарувчи компаниялари дунёдаги энг ифлос компаниялардан бири ҳисобланади. Шунга қарамай, Владимир Путин Глазгодаги БМТнинг Бутунжаҳон атроф-муҳит конференциясида ҳеч қачон қатнашмаган. Айни пайтда Россия ҳукумати назоратидаги “Газпром” ва “Лукойл” Ўзбекистонда нефт ва газ қазиб олиш ҳуқуқини ҳатто экологик оқибатларини ўйламай ҳам сотиб оляпти.

Шотландияда БМТнинг атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, табиатга ғамхўрлик қилиш ва яқинлашиб келаётган глобал офат билан қандай курашишга бағишланган 26-йиғилиши бўлиб ўтди. Улар музликларнинг эриши, иссиқхона эффекти, ўрмон ёнғинлари ва сув тошқинлари ҳақида гапирдилар. Энергиянинг қайта тикланадиган энергия манбаларига ўтиш имкониятлари ҳақида алоҳида мавзу муҳокама қилинди. Европа Иттифоқи табиатни ифлослантиришни тўхтатиш учун углерод ёқилғисидан воз кечмоқчи.

БМТ конференсиясида Ўзбекистон номидан Бош вазир ўринбосари Азиз Абдуҳакимов иштирок этди. У Ўзбекистон Республикаси “яшил” кун тартибидаги долзарб масалаларни илгари суриш ва иқлим ўзгариши жараёнларини жиловлашда фаол иштирок этишга тайёрлигини таъкидлади. Бундан ташқари, ЕИ-МО йиғилишида ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов экологияни алоҳида суҳбат мавзуси сифатида ажратиб кўрсатди ва Ўзбекистон Европа Иттифоқи кўмагида “яшил энергия”ни ривожлантириш ва атроф-муҳитга ғамхўрлик қилиш ниятида эканини таъкидлади.

Аммо президенти Владимир Путин БМТ конферентсиясида қатнашмаган Россия “яшил дастур”ни қўллаб-қувватлаш ниятида эмас. Мамлакатнинг катта қисмига эга бўлган газ ва нефт ресурслари ўн йилдан кўпроқ вақт давомида етарли бўлиши керак, бу эса назарий жиҳатдан сайёрамизнинг энергия бозорига таъсирини сақлаб қолиш имконини беради. Москва ўз ҳудудидаги углерод саноатининг бузилишига ҳам эътибор бермайди: филтрларнинг йуқлиги, жиҳозларни ўз вақтида таъмирламаслик ва алмаштирмаслик, экологик жарималарни тўламаслик ва ҳоказо.

Россия Федерациясининг нефт ва газ гигантлари қайта тикланадиган энергия манбаларига босқичма-босқич ўтиш ва атмосферага карбонат ангидрид чиқиндиларини камайтириш ташаббусини қўллаб-қувватлаётган Ўзбекистонда нефт ва газ қазиб олишни режалаштирмоқда. Россия компанияларининг манфаатлари Москва манфаатлари билан бевосита боғлиқ.

Россия компанияларининг ёндашуви Ўзбекистон углерод ишлаб чиқаришни қисқартириш ва қайта тикланадиган энергия манбаларига ўтиш бўйича берган ваъдаларини ўз вақтида бажаришга имкон бермайди.

Қолаверса, нефт қазиб олиш корхоналари ҳам Россиядагидек республика атроф-муҳитини ифлослантиради.

Ғарб экспертлари “Россия компанияларининг мамлакатда нефт ва нефт маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва қайта ишлаш бўйича монополияга эга бўлишига ё‘л қўймаслик керак, чунки бу Ўзбекистонни Европа Иттифоқи давлатлари учун ёмон кўрсатиши мумкин”, деб огоҳлантирмоқда.