Марказий Осиёдаги оммавий ахборот воситалари Россия Федерациясида блокланиши мумкин

Россия армияси Украинага бостириб кирганидан сўнг Россияда сўз эркинлиги тўхтади, дейди Ғарб экспертлари. Улар ўз сўзларига далил сифатида Давлат Думаси “ҳарбий тарғибот”ни жорий этиш ва Ахборот вазирлигини ташкил этишни таклиф қилганини келтирмоқда.

“Россия 2022-йил 24-февралдан сўнг дарҳол Украина масаласида расмийларнинг ҳаракатларини қўллаб-қувватламаган шахсларни қоралаб, жиноий жавобгарликка торта бошлади. “Барча мустақил ва мухолиф оммавий ахборот воситалари блокланди ёки чет эл агентлари деб аталди, кўплаб муҳаррирлар ва журналистлар ҳатто мамлакатдан ташқарида бўлганларида ҳам Россия ҳуқуқ-тартибот идораларининг қарашлари зонасида бўлишди.

Украинада уруш бошланганидан бери Марказий Осиё давлатлари нейтрал позицияни сақлаб келмоқда. Бироқ, Интернет марказлаштирилмаган. Баъзи нашриётлар ва блоггерлар урушнинг дастлабки кунлариданоқ ҳар икки томоннинг позитсияларини ёритиб, томонларни тутмасликка ҳаракат қилишди, лекин сатрлар орасида уларнинг рус босқинига нисбатан салбий муносабати ўқилди.

Ўзбекистоннинг ҳукумат ва ҳукуматга яқин веб-сайтлари Украинадаги уруш ҳақида “ўта вазминлик ва аниқлик билан” хабар берди. Ўзбекистоннинг ахборот соҳасида фаолият юритувчи бир қатор хусусий ОАВ мамлакатдаги жанговар ҳаракатлар бошланган илк кунларданоқ Украина томонига ўтди. Уларнинг кўпчилиги Давлат хавфсизлик хизматидан изоҳ олган.

Норасмий манбалардан олинган маълумотларга кўра, Ўзбекистон Давлат хавфсизлик хизмати тергов қўмитасига “таклиф этилган”ларга Украинадаги уруш мавзуси “ўта нозик масала” бўлгани учун “бетараф” ёритилиши кераклиги айтилган.

Шу билан бирга, “Россия инсониятни учинчи жаҳон урушидан қутқарди” сарлавҳали мақолани кўчириб ўтказган Ўзбекистоннинг “Народное слово” давлат газетасига ҳам уни олиб ташлаш ҳақида хабар берилди. “Тошкент Россия билан ҳамкорликдан манфаатдор эканлиги ҳеч кимга сир эмас. Бу эса Ўзбекистонни вақти-вақти билан Москва билан бирга ўйнашга мажбур қилади. Ваҳоланки, Ўзбекистон Республикаси ҳукумати муаммонинг куч билан ҳал этилишини қоралашларини ва “можарони дипломатик йул билан ҳал этиш”ни қўллаб-қувватлашларини бир неча бор очиқ-ойдин таъкидлаган, деб ёзади Ғарб сиёсатшунослари.

Чекланмаган. Украинапараст позитсияга эга бўлган блоггерлар ва нашриётлар раҳбарларини бундай таклиф қилишига бошловчининг Россия Федерациясининг «Россия 24» федерал телеканалидаги нутқи сабаб бўлди. Роберт Францев ўзининг «Осиё марказида» дастурининг бутун блокини бунга бағишлаган. Хусусан, у ижтимоий тармоқлардаги айрим нашрлар ва каналлар Россияда “хорижий агент” сифатида тан олинган нашриётларнинг маълумотларини атайлаб тарқатаётганини таъкидлади.

Францев Россиянинг ТАСС, РИА Новости, RT, РБК, Интерфакс каби машҳур манбалари материалларига тез-тез мурожаат қиладиган KUN.UZ нашриётини ҳам таъкидлагани эътиборга молик. Бунга ҳуқуқ ҳимоячиси Варвара Пархоменко Россия Федерацияси назорати остидаги Донбасдаги ҳаёт ҳақида ёзган Россия Федерациясида тақиқланган Медуза нашрига таяниб эълон қилинган материал сабаб бўлди.

Францевнинг айтишича, Россиянинг РТ, Биринчи канал ва Россия ташвиқот манбаларини уруш бошлаганликда очиқ айблаган ўзбек блоггери Никита Макаренко Ғарб агенти.

– Уларнинг мен севган тилдан фойдаланишидан, буюк гуманистлар сўзлаб, ижод қилганидан, севги ва дўстлик ҳақидаги гўзал асарлар ёзилганидан уяламан, – дейди ўзбекистонлик Макаренко.

“Ўзбекистонлик томошабинлар таҳририят орқали биз билан боғланишади. Улар бундай оммавий ахборот воситалари ва блогерлар томонидан тарқатилаётган русофобик истерия охир-оқибат русларга қарши тажовузга олиб келишидан қўрқишади”, — деди Франтсев.

Ғарб сиёсатшунослари унинг нутқини истерия деб атади ва айнан у туфайли блоггерлар ва ОАВ муҳаррирлари билан суҳбатлар ўтказилганини тахмин қилишди.

Шу тариқа ўзбек медиа ресурслари Россияда блокировкадан қутулишга муваффақ бўлди.

Қозоғистоннинг бир қатор оммавий ахборот воситалари РКН (Роскомнадзор – Россияда алоқа ва оммавий ахборот воситалари соҳасида назорат хизмати)дан Россия интернетининг муқаррар равишда блокланиши ҳақида билдиришнома олди, чунки нашриёт мақолаларида “махсус операция” ўрнига уруш сўзини ишлатган. «, шунингдек, Украина манбаларининг Россия армиясининг йуқотишлари ҳақидаги маълумотларини эълон қилди.

Баҳорда номаълум шахслар Қозоғистоннинг «Ratel.kz» ва “Казакҳстанская правда” манбаларини бузиб киришган. Асосий саҳифада Россия байроғи, Санкт-Джордж тасмаси, Z ва V ҳарфларининг тасвирлари чоп этилди.

Қирғизистоннинг “Клооп” сайти ҳам Москва томонидан танқид қилинган ва Россияда РКН томонидан блокланган.

Бош муҳаррир Анна Капушенко бу янгиликни қуйидагича изоҳлади: «Биз нима бўлаётгани ҳақида очиқ гапиряпмиз ва биз Украина томонининг позитсиясини сусайтирмаяпмиз».

Марказий Осиё аҳолисининг қўллаб-қувватлаши Москва учун муҳим, чунки Россия ўз қуролли кучларига минтақадан одамларни ёллашда давом этмоқда. “Ҳозиргача баъзи одамлар Россия армиясига ихтиёрий равишда қўшилишда давом этмоқда. Бу ташвиқотнинг ва ўз аҳолисини ундан ҳимоя қилмайдиганларнинг катта хизматидир «, деб ёзади Ғарб ҳарбий таҳлилчилари.

Хавфсизлик кучларининг тўғридан-тўғри ва билвосита буйруғлари ва “сўровлари”дан фарқли ўлароқ, Марказий Осиёнинг кўплаб ОАВлари Украинадаги воқеаларни ёритишда давом этмоқда ва бошқа маълумот манбаларига ишонмасликка чақиришда давом этмоқда. “Енг яхши ҳолатда улар ҳозирги воқеаларни сусайтиради, энг ёмони, фуқароларимиз, ватандошларимиз ва Марказий Осиё минтақасидаги қўшниларимиз улардан жабр кўриши мумкин”, деб ёзади таҳлилчилар.